2016 წლის 10 მარტს, სეულში, მანქანამ დაფაზე ქვა იქ დადო, სადაც ათი ათასი ადამიანიდან ერთიც არ დადებდა. ეს ციფრი თვითონ მანქანამ დაითვალა. მის წინ იჯდა ლი სედოლი, 33 წლის კორეელი, მსოფლიოს ერთ-ერთი საუკეთესო მოთამაშე გოში. გო ჩინური სამაგიდო თამაშია, შავი და თეთრი ქვებით და მარტივი წესებით. ოღონდ შესაძლო პოზიციები მასში იმაზე მეტია, ვიდრე ატომი მთელ ხილულ სამყაროში. ამიტომ გო დიდხანს ითვლებოდა ბოლო ციხესიმაგრედ, რომელსაც მანქანა ვერ აიღებდა. ქვა რომ დაიდო, ლი სედოლი ადგა და დარბაზიდან გავიდა. დაბრუნდა და პასუხის მოფიქრებას თხუთმეტამდე წუთი მოანდომა. ფან ჰუიმ, ევროპის ჩემპიონმა, რომელიც იმავე მანქანას ხუთი თვით ადრე დაემარცხა, თქვა: „ეს ადამიანის სვლა არ არის. ასეთი სვლა ადამიანისგან არასდროს მინახავს. რა ლამაზია.“ მანქანას AlphaGo ერქვა. ის Google-ის ლაბორატორია DeepMind-მა ააწყო. ეს სტატია იმაზეა, რატომ ეძახიან დღეს ასეთ მანქანებს „სუპერინტელექტს“, ანუ ქართულად ზეგონიერებას, და რატომ არის ეს სიტყვა ჩვენზე, და არა შორეულ მომავალზე. კაცი, რომელსაც ხუთი-ნული ეგონა მატჩის წინ ლი სედოლი მშვიდად იყო. ჟურნალისტებს უთხრა, რომ ხუთ თამაშს ან ხუთი-ნულით მოიგებდა, ან ოთხი-ერთით. ამის საფუძველი ჰქონდა: მანქანებს მანამდე გოში არც ერთი დიდი ოსტატი არ დაუმარცხებია. საპრიზო ფონდი მილიონი დოლარი იყო. მატჩს მსოფლიოში ორასი მილიონზე მეტმა ადამიანმა უყურა, იმდენმა, რამდენიც ორმოცდაათ საქართველოში ცხოვრობს. პირველი თამაში წააგო. მეორე, იმ უცნაური სვლით, წააგო. მესამეც წააგო და მატჩი ამით დასრულებული იყო. პრესკონფერენციაზე ბოდიში მოიხადა და ერთი წინადადება თქვა, რომელსაც დღემდე იმეორებენ: „ლი სედოლმა წააგო, კაცობრიობას არ წაუგია.“ მეოთხე თამაშში, 78-ე სვლაზე, მან თვითონ დადო ისეთი ქვა, რომლის ალბათობაც მანქანის თვლით ისევ ათი ათასიდან ერთი იყო. მანქანა დაიბნა და წააგო. ამ სვლას „ღვთის შეხება“ შეარქვეს. ლი სედოლი იღიმოდა: „მხოლოდ ერთი მოგებაა, და ერთი თამაშის მოგებისთვის ამდენი მილოცვა არასდროს მიმიღია.“ მეხუთე თამაში ისევ მანქანამ მოიგო. საბოლოო ანგარიში ოთხი-ერთი. კორეის გოს ასოციაციამ AlphaGo-ს საპატიო მეცხრე დანი მიანიჭა, უმაღლესი პროფესიული წოდება. ეს წოდება მიიღო იმან, ვისაც ხელი არ აქვს. რას ნიშნავს „ზე“ სიტყვა „სუპერ“ ლათინურად „ზემოთ“ ნიშნავს. ქართულში მას თავსართი „ზე“ შეესაბამება: ზეცა, ზედა, ზეადამიანი. ზეგონიერება არის გონება, რომელიც ადამიანის გონებაზე მაღლა დგას. არა გვერდით, არა თითქმის, არამედ თავზე. ეს იდეა ახალი არ არის. 1965 წელს ბრიტანელმა მათემატიკოსმა ირვინგ ჯონ გუდმა დაწერა მანქანაზე, რომელიც „ყველაზე ჭკვიანი ადამიანის ყველა გონებრივ საქმიანობას ბევრად გადააჭარბებს“. ასეთი პირველი მანქანა, მისი სიტყვით, იქნება „უკანასკნელი გამოგონება, რომელიც ადამიანს ოდესმე დასჭირდება“. ოღონდ პირობით, რომელსაც ხშირად ჭრიან: თუ საკმარისად მორჩილი იქნება. ორმოცდაცხრა წლის შემდეგ ოქსფორდელმა ფილოსოფოსმა ნიკ ბოსტრომმა ზეგონიერებას ზუსტი განმარტება მისცა: გონება, რომელიც ადამიანს „თითქმის ყველა საინტერესო სფეროში“ ბევრად აჭარბებს. სიტყვა „თითქმის ყველა“ აქ მთავარია. ასეთი მანქანა ჯერ არ არსებობს. მაგრამ ეს „ზე“ ერთბაშად არ მოდის. ის სფეროდან სფეროზე ჩუმად გადადის. ბევრს დღესაც ჰგონია, რომ ეს ტექნოლოგია ჯერ ჩანასახშია, სათამაშოა, რომელიც ლექსებს წერს და ხანდახან ცრუობს. ასე ფიქრობს ის, ვისაც საკუთარ სამუშაოზე ზეგონიერება ჯერ არ შეხვედრია. ჭადრაკი ოცდაცხრა წლით ადრე ლი სედოლი პირველი არ იყო. 1997 წლის 11 მაისს, ნიუ-იორკში, IBM-ის კომპიუტერმა Deep Blue-მ ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონი გარი კასპაროვი დაამარცხა, სამნახევარი ორნახევრით. კასპაროვმა უკანასკნელი თამაში მეცხრამეტე სვლაზე დანებდა. ოცი წლის შემდეგ მან დაწერა: „ალბათ პირველი გონებრივი შრომის მუშაკი ვიყავი, ვისაც სამუშაოს მანქანა დაემუქრა.“ კურიოზი: ჭადრაკიდან გომდე მანქანას ცხრამეტი წელი დასჭირდა. გოდან იურისტის მაგიდამდე, როგორც ქვემოთ ნახავთ, ათზე ნაკლები. ზე იურისტის, ექიმის და ბუღალტრის მაგიდაზე 2025 წლის სექტემბერში OpenAI-მ ასეთი გამოცდა გამართა. ამერიკის ეკონომიკის ცხრა უდიდეს დარგში 44 პროფესია აარჩია. ამ პროფესიების ადამიანებმა, რომელთაც საშუალოდ თოთხმეტწლიანი სტაჟი ჰქონდათ, 1320 ნამდვილი დავალება დაწერეს. მერე იგივე დავალება გააკეთა სხვა ექსპერტმაც და მანქანამაც. მესამე ექსპერტმა ორივე ნამუშევარი ისე შეადარა, რომ არ იცოდა, რომელი ვისი იყო. 2024 წლის მოდელმა ექსპერტს მხოლოდ ყოველ მეშვიდე შემთხვევაში აჯობა ან გაუთანაბრდა, 13.7 პროცენტში. 2025 წლის აგვისტოში საუკეთესო მოდელმა, Anthropic-ის Claude Opus 4.1-მა, თითქმის ყოველ მეორეში, 47.6 პროცენტში. იმავე წლის დეკემბერში OpenAI-მ გამოაცხადა, რომ მისი ახალი მოდელი პირველია, რომელიც ექსპერტის დონეზე ან უკეთ მუშაობს: 70.9 პროცენტი, ექსპერტზე თერთმეტჯერ სწრაფად და ასჯერ ნაკლებ ფასად. 2026 წლის მარტში უკვე 83 პროცენტი იყო, აპრილში 84.9, ანუ ექვსიდან ხუთზე მეტჯერ. ორ წელიწადში: შვიდიდან ერთხელ, ექვსიდან ხუთჯერ.  მედიცინაში იგივე ხდება. Microsoft-მა 2025 წლის ზაფხულში თავის სისტემას ჟურნალ New England Journal of Medicine-ის 304 რთული შემთხვევა მისცა. 21 ამერიკელმა და ბრიტანელმა ექიმმა, ხუთიდან ოც წლამდე სტაჟით, სწორი დიაგნოზი საშუალოდ ხუთიდან ერთ შემთხვევაში დასვა. მანქანამ ხუთიდან ოთხზე მეტში. აქ ორი რამის თქმა სამართლიანია: ექიმებს ამ გამოცდაზე არც კოლეგასთან ჰქონდათ მიმართვის უფლება და არც წიგნთან, და სისტემა კლინიკაში ჯერ არ მუშაობს. Microsoft-მა საკუთარ ანგარიშს მაინც ასე უწოდა: „გზა სამედიცინო ზეგონიერებისკენ.“ სამართალში ამერიკულმა კომპანია Vals-მა 2025 წლის ოქტომბერში იურისტებს და მანქანებს ერთნაირი 200 იურიდიული კითხვა მისცა. იურისტებმა სწორად 71 პროცენტს უპასუხეს, საუკეთესო მანქანებმა დაახლოებით 80-ს. იურისტებმა მაინც მოიგეს იქ, სადაც გადაწყვეტილება ადამიანის განსჯას ითხოვდა. სხვა კვლევაში ხელშეკრულებების შემოწმება შეადარეს: დამწყები იურისტი ერთ ხელშეკრულებას საშუალოდ 56 წუთს ანდომებდა, Claude-ის მაშინდელ მოდელს წუთნახევარზე ცოტა მეტი, 98 წამი. ფასი 99.97 პროცენტით ნაკლები იყო: ასი ლარის საქმე სამ თეთრად.  საქართველოში ასეთი გამოცდა საქართველოში არავის ჩაუტარებია, ჩვენ მხოლოდ საკუთარი ჩანაწერები გვაქვს. 2026 წლის სექტემბერში ჭკუის კოლოფის ერთმა მომხმარებელმა ჩვენს იურიდიულ ასისტენტს კერძო საჩივრის დაწერა სთხოვა, ქართული კანონმდებლობით და ქართული სასამართლოს განჩინებაზე. საჩივარი 39 წუთში დაიწერა, ცხრა გვერდი. ადამიანმა ამაში დაახლოებით 88 ლარი გადაიხადა. ეს ბევრია თუ ცოტა? აქ შეცდომა ხშირად ერთია: ფასს უფასო ჩატბოტს ადარებენ. ზეგონიერება კი უფასო ჩატბოტს კი არ ეჯიბრება, არამედ ექსპერტს. თბილისის ერთ-ერთი იურიდიული ფირმის საჯარო ფასით, კონსულტაციის ერთი საათი 50 დოლარია, დღგ-ს გარეშე, ანუ დღგ-ით დაახლოებით 154 ლარი. 88 ლარი ამ ფასით 35 წუთამდე საუბარია. საუბარი, და არა ცხრა გვერდი მზა საჩივარი. კურიოზი: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი თვითონ უშვებს, რომ არაქონებრივ დავაში ადვოკატის ხარჯიდან წაგებულ მხარეს 2000 ლარამდე დაეკისროს. კანონმა იცის, რომ ადვოკატი ძვირია. ეს არ ნიშნავს, რომ იურისტი აღარ გვჭირდება. ნიშნავს, რომ ფასის და დროის საზომი შეიცვალა, და ვინც ამას ვერ ხედავს, ძველი სახაზავით ზომავს. „ერთი არსება, რომელსაც ვერ დაამარცხებ“ ლი სედოლი სეულის შემდეგ კიდევ სამი წელი თამაშობდა. 2019 წლის 19 ნოემბერს, 36 წლისამ, კორეის გოს ასოციაციას გადადგომის წერილი გადასცა. ოცდაოთხი წლის კარიერა, რომელიც თორმეტი წლის ასაკში დაიწყო, დაასრულა. ახსნა ერთი წინადადება იყო: „პირველიც რომ გავხდე, არსებობს ერთი არსება, რომელსაც ვერ დაამარცხებ.“ ხუთი წლის შემდეგ New York Times-ს უთხრა: „მანქანასთან წაგება, გარკვეული აზრით, ნიშნავდა, რომ მთელი ჩემი სამყარო ინგრეოდა.“ და კიდევ: „ხელოვნური ინტელექტის პრობლემას მე ადრე შევხვდი, მაგრამ ეს სხვებსაც დაემართებათ. შეიძლება ბედნიერი დასასრული არ ჰქონდეს.“ ამ ამბავს აქ რომ დავასრულოთ, ის ტრაგედია იქნებოდა. მაგრამ ის აქ არ მთავრდება. რა მოხდა მერე 2023 წელს ჟურნალ PNAS-ში ოთხმა მეცნიერმა სამოცდათერთმეტი წლის გოს თამაშები შეისწავლა, 1950-დან 2021 წლამდე, პროფესიონალების ხუთ მილიონ რვაასი ათასზე მეტი სვლა. თითოეული სვლა იმ ზეგონიერი მანქანით შეაფასეს. დიდი ხნის განმავლობაში ადამიანების თამაში თითქმის არ უმჯობესდებოდა. 2016 წლის შემდეგ კი ხარისხი უცებ ავიდა. მოთამაშეებმა მანქანის „არაადამიანური“ სვლების სწავლა დაიწყეს და მათ საფუძველზე საკუთარი, ახალი სვლები მოიგონეს. 2015 წელს ასეთი სიახლე თამაშების 63 პროცენტში ჩნდებოდა, 2018-ში 88-ში. მანქანამ ადამიანი თამაშიდან არ გააძევა. თამაში ხელახლა ასწავლა. ლი სედოლმა თვითონ ეს გზა მოგვიანებით გაიარა. 2025 წლის გაზაფხულზე ის ულსანის ეროვნული მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ინსტიტუტის (UNIST) პროფესორი გახდა და სტუდენტებს სამაგიდო თამაშების შექმნას ასწავლის. ახლა ასე ლაპარაკობს: „ხელოვნური ინტელექტი მეტოქე კი არა, პარტნიორია.“ და: „მხოლოდ AlphaGo-სთან შეჯიბრით და თანამშრომლობით შევძელი იმ გონებრივი ბორკილების გატეხვა.“ 2026 წლის მარტში, მატჩიდან ათი წლის თავზე, ის იმავე სეულის სასტუმროს, იმავე დარბაზში დაბრუნდა. ამჯერად საბრძოლველად კი არა: ხელოვნურ ინტელექტთან ერთად ახალი თამაში ააწყო. იმ დღეს თქვა, რომ 2016 წლის მატჩი იყო „მოვლენა, რომელმაც მომავალი პირველმა გვაჩვენა“. ლი სედოლის სამყარო მართლა დაინგრა. ის პირველი იყო, ვინც ზეგონიერებას პირისპირ შეხვდა, და ამისთვის არავის მოუმზადებია. ჩვენ უკეთეს მდგომარეობაში ვართ: ჩვენ ვიცით, რომ ის მოდის, და ვიცით, რომ ამ ამბის ბოლოს მოთამაშეები ძლიერები გახდნენ, არა სუსტები. ზეგონიერება იმ დღეს არ დაიწყო, როცა ვინმე ამას გამოაცხადებს. ის იმ დღეს დაიწყო, როცა საუკეთესომ წააგო. კითხვა ისაა, ვინ დაჯდება ახლა ამ მანქანის გვერდით და ისწავლის მისგან, ვიდრე სხვა ისწავლის. წყაროები 1. DeepMind, AlphaGo: მატჩი, 200 მილიონი მაყურებელი, 37-ე და 78-ე სვლა, ალბათობა 1/10 000, მეცხრე დანი — https://deepmind.google/research/breakthroughs/alphago/ 2. Google, რა ვისწავლეთ სეულში, მილიონი დოლარი, 37-ე სვლის ალბათობა — https://blog.google/innovation-and-ai/products/what-we-learned-in-seoul-with-alphago/ 3. British Go Association, მატჩის თარიღები და შედეგები — https://www.britgo.org/alphago-leesedol 4. The Korea Times, 2016-03-13, ლის პროგნოზი, „ლი სედოლმა წააგო, კაცობრიობამ არა“ — https://www.koreatimes.co.kr/business/tech-science/20160313/lee-se-dol-shows-alphago-beatable 5. NPR / WGBH, 2016-03-13, ლის სიტყვები მეოთხე თამაშის შემდეგ — https://www.wgbh.org/news/2016-03-13/after-three-losses-master-go-player-scores-a-win-against-computer 6. Wired, 2016-03-16, ორი სვლა, ფან ჰუის სიტყვები — https://www.wired.com/2016/03/two-moves-alphago-lee-sedol-redefined-future/ 7. The Korea Herald, 2019-11, ლი სედოლის გადადგომა — https://m.koreaherald.com/article/2156816 8. ABC News (ავსტრალია), 2019-11-29, „არსება, რომელსაც ვერ დაამარცხებ“ — https://www.abc.net.au/news/2019-11-29/go-grandmaster-lee-se-dol-retires-computers-cannot-be-defeated/11745872 9. The New York Times, 2024-07-10, ლი სედოლის ინტერვიუ — https://www.nytimes.com/2024/07/10/world/asia/lee-saedol-go-ai.html 10. The Korea Times, 2025-04-12, ლი სედოლი UNIST-ის პროფესორია — https://www.koreatimes.co.kr/business/tech-science/20250412/go-legend-lee-se-dol-becomes-professor-at-unist-i-will-teach-how-to-harmonize-with-ai 11. The Korea Times, 2026-03-04, ათი წლის შემდეგ ისევ იმავე დარბაზში — https://www.koreatimes.co.kr/business/tech-science/20260304/10-years-after-alphago-lee-sedol-meets-ai-again-but-not-to-fight 12. Seoul Economic Daily, 2026-03-11, „მომავალი პირველმა გვაჩვენა“ — https://en.sedaily.com/news/2026/03/11/lee-sedol-calls-alphago-match-preview-of-the-future 13. Shin, Kim, van Opheusden, Griffiths, PNAS, 2023, ზეგონიერმა მანქანამ ადამიანების თამაში გააუმჯობესა — https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2214840120 14. Engadget, PNAS-ის კვლევის მიმოხილვა, 63% და 88% — https://www.engadget.com/alphago-pushed-human-go-players-to-become-more-creative-231703950.html 15. History.com, 1997-05-11, Deep Blue და კასპაროვი — https://www.history.com/this-day-in-history/may-11/deep-blue-defeats-garry-kasparov-in-chess-match 16. გარი კასპაროვი, 2017, „პირველი გონებრივი შრომის მუშაკი“ — https://www.kasparov.com/artificial-intelligence-intelligent-machines-smart-policies-october-26th-2017/ 17. I. J. Good, 1965, ციტატა და კონტექსტი, Quote Investigator — https://quoteinvestigator.com/2022/01/04/ultraintelligent/ 18. ნიკ ბოსტრომი, „ზეგონიერება“, ოქსფორდის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2014 — https://philpapers.org/rec/BOSS 19. OpenAI, GDPval, 2025-09-25 — https://openai.com/index/gdpval/ და კვლევა https://arxiv.org/abs/2510.04374 20. TechCrunch, 2025-09-25, GDPval-ის შედეგები — https://techcrunch.com/2025/09/25/openai-says-gpt-5-stacks-up-to-humans-in-a-wide-range-of-jobs 21. OpenAI, GPT-5.2, 2025-12-11, 70.9%, თერთმეტჯერ სწრაფად — https://openai.com/index/introducing-gpt-5-2/ 22. OpenAI, GPT-5.5, 2026-04-23, 84.9% — https://openai.com/index/introducing-gpt-5-5/ 23. Microsoft AI, 2025-06-30, „გზა სამედიცინო ზეგონიერებისკენ“ — https://microsoft.ai/news/the-path-to-medical-superintelligence/ და კვლევა https://arxiv.org/abs/2506.22405 24. Vals AI, იურიდიული კვლევის ანგარიში, 2025-10-14 — https://www.vals.ai/industry-reports/vlair-10-14-25 25. LawNext, 2025-10, იურისტები 71%, მანქანები ~80%, 23 წუთი — https://www.lawnext.com/2025/10/vals-ais-latest-benchmark-finds-legal-and-general-ai-now-outperform-lawyers-in-legal-research-accuracy.html 26. Martin et al., „Better Call GPT“, 2024, ხელშეკრულების შემოწმება, 99.97% — https://arxiv.org/abs/2401.16212 27. LegalBenchmarks.ai / LawNext, 2025-09, ხელშეკრულების პროექტის წერა — https://www.lawnext.com/2025/09/ai-tools-match-or-exceed-human-lawyers-in-contract-drafting-benchmark-study.html 28. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი, მუხლი 53 — https://matsne.gov.ge/ka/document/view/29962 29. Tbilisi Law, საჯარო ფასები — https://tbilisilaw.ge/en/prices/ 30. საქართველოს ეროვნული ბანკი, დოლარის კურსი 2026-09-05: 2.6126 ლარი — https://nbg.gov.ge
სხვა ამბავი გაქვს? ✍️ გახსენი ახალი თემა
დაძახება რეგისტრირებულ მომხმარებელს შეუძლია — პასუხს შენივე ბალანსიდან იხდი, ისე, როგორც ჩატში.
აქვე დაბრუნდები — დაწერილი ტექსტი ველში დაგხვდება.