ტელეფონში თქვენი შვილი ტირის და გეძახით. ხმა მისია, ტირილიც მისი. მხოლოდ შვილი არ არის. 2023 წლის 20 იანვარია, ხუთის ხუთი წუთი აკლია. სკოტსდეილი, ქალაქი ამერიკის არიზონაში. ჯენიფერ დესტეფანო ცეკვის სტუდიის წინ მანქანას აჩერებს. შიგნით მისი უმცროსი, 13 წლის ობრი, რეპეტიციაზეა. უფროსი, 15 წლის ბრიანა, შინ არ არის: სათხილამურო შეჯიბრისთვის ვარჯიშობს, მთაში [1]. ტელეფონი რეკავს. ნომერი უცნობია. ჯენიფერი ბოლო ზარზე პასუხობს: ეგონა, ექიმის კაბინეტი რეკავდა. ქალიშვილი მთაშია, თხილამურებზე. დედის პირველი აზრი ტრავმაა [1][2]. ყურმილში ბრიანას ხმაა. ტირის: „დედა! დავაშავე!“ ჯენიფერმა მერე თქვა, რომ ეჭვი წამითაც არ შეჰპარვია. ის ინტონაცია, ის ქვითინი მისი შვილისა იყო [1]. მერე ყურმილს კაცი იღებს. ეუბნება, რომ გოგონა მასთანაა, და ემუქრება: შვილს ვეღარასოდეს ნახავ. ითხოვს მილიონ დოლარს [1]. ჯენიფერი ეუბნება, რომ ამდენი ფული არ აქვს. კაცი იოლად თმობს: 50 ათასიც საკმარისია. ჯერ საბანკო გადარიცხვის წესს უხსნის, მერე გადაიფიქრებს, გადარიცხვას კვალი რჩებაო, და ნაღდ ფულს ითხოვს, ხელიდან ხელში. ამასობაში ჯენიფერი სტუდიაში შევარდა და დახმარებას ითხოვს [1]. ახლა ერთი წუთით გავჩერდეთ. სანამ ჯენიფერი ყურმილს ებღაუჭება, ვთქვათ, რა ღირს ის ხმა, რომელიც მას ესმის. კალიფორნიის უნივერსიტეტის პროფესორი ჰანი ფარიდი, რომელიც ციფრული გაყალბების აღმოჩენაზე მუშაობს, CNN-ს ეუბნება: ხმის კარგ ასლს წუთზე ნაკლები ჩანაწერი სჭირდება, ხოლო პროგრამა, რომელიც ამას აკეთებს, თვეში ხუთი დოლარიდან იწყება [1]. ხუთი დოლარი ჩვენთან ორი ფინჯანი ყავაა. ანტივირუსების მწარმოებელმა McAfee-მ თავის ლაბორატორიაში სცადა: ერთ შემთხვევაში სამი წამი ჩანაწერი იკმარა, რომ ხმა 85 პროცენტით დამთხვეულიყო ნამდვილს. სამი წამი ის დროა, რაც „ალო, გისმენთ, ვინ ბრძანდებით?“ თქმას სჭირდება [3]. ბრიანას ტიკტოკი დახურული ჰქონდა. ინსტაგრამი კი ღია, სათხილამურო შეჯიბრების ვიდეოებით [1]. იქ ის იცინის, ყვირის, მეგობრებს ეძახის. ეს იყო თუ არა ნედლეული, დღემდე არავინ იცის. სტუდიაში დედები ირევიან. ერთი 911-ში რეკავს. დისპეჩერი მაშინვე ცნობს ამბავს: „ძალიან პოპულარული თაღლითობაა“ [1]. მეორე დედა ჯენიფერის ქმარს ურეკავს. ქმარი 177 კილომეტრითაა მოშორებით, სათხილამურო კურორტზე. ობრი დას რეკავს, მამას რეკავს. ჯენიფერი კაცს ლაპარაკში აჭიანურებს [1]. ეს რომ წარმოიდგინოთ, ჩვენი მასშტაბით: თბილისიდან ბაკურიანამდე დაახლოებით იმდენივეა. დედა თბილისშია, შვილი ბაკურიანში, და შუაში ყურმილი, რომელიც ტირის. და აი, ვიღაც ჯენიფერს მეორე ტელეფონს აწვდის. ხაზზე ბრიანაა. ნამდვილი. მშვიდი. საწოლში წევს და ვერ გაუგია, რატომ ყვირის დედა [1]. ჯენიფერი პირველ ყურმილს თიშავს. პოლიციის გამოძახებას აუქმებს. მთელმა ამბავმა დაახლოებით ოთხი წუთი გასტანა [1]. ოთხი წუთი, რომლის განმავლობაშიც დედამ შვილი დაკარგა და იპოვა. ჯენიფერს ბედმა გაუღიმა. დისპეჩერი ფხიზელი აღმოჩნდა, ქალიშვილი ტელეფონთან ახლოს იყო. ფული არ გადაუხდია. სხვებს ასე არ უმართლებთ. ამერიკის ფედერალური გამოძიების ბიურომ (FBI) ამა წლის აპრილში 2025 წლის ანგარიში გამოაქვეყნა. ერთ წელიწადში მილიონზე მეტი საჩივარი და 20.9 მილიარდი დოლარის დანაკარგი, 26 პროცენტით მეტი, ვიდრე წინა წელს [4]. ხუთ წელიწადში ციფრი თითქმის ხუთჯერ გაიზარდა.  დღეზე რომ გადავიყვანოთ, ყოველ დღე 57 მილიონი დოლარი ქრება. წუთში 40 ათასამდე. ის 50 ათასი, რასაც ჯენიფერს სთხოვდნენ, ამერიკა წუთსა და თხუთმეტ წამში კარგავს. ყველაზე ძვირად კი ხანდაზმულები იხდიან. 60 წელს გადაცილებულებმა ყოველი მეხუთე საჩივარი შეიტანეს, მაგრამ დაკარგული ფულის მესამედზე მეტი მათია: 7.7 მილიარდი დოლარი [4]. ბებიები და ბაბუები, რომლებისთვისაც შვილიშვილის ხმა ყველაზე ძვირფასია.  იმავე ანგარიშში პირველად გაჩნდა ცალკე თავი ხელოვნურ ინტელექტზე: 22 ათასზე მეტი საჩივარი, 893 მილიონი დოლარი [4]. და აქ არის ერთი უცნაურობა. „გასაჭირის ზარებზე“, სწორედ ისეთზე, როგორიც ჯენიფერს მოუვიდა, ოფიციალურად ხუთ მილიონ დოლარს ცოტა აღემატება [4]. 893 მილიონთან შედარებით ეს წვეთია. ნიშნავს თუ არა ეს, რომ ასეთი ზარი იშვიათია? სავარაუდოდ, სხვა რამეს ნიშნავს. ხმა კვალს არ ტოვებს. საუბარი მთავრდება, ფული მიდის, და მსხვერპლმა თავადაც არ იცის, ხელოვნური ხმა ესმოდა თუ უბრალოდ შეეშინდა. ჯენიფერის შემთხვევაშიც სამართალდამცავებს არ დაუდასტურებია, რომ ხმა ხელოვნური ინტელექტით იყო გაკეთებული [1]. ყველაზე ჭკვიანი ყალბი ხმა ის არის, რომლის არსებობაც ვერასდროს დამტკიცდება. სადაც ხმას სურათიც ემატება, თანხა ცას სწვდება. 2024 წლის იანვარში ჰონგ-კონგში ბრიტანული საინჟინრო კომპანია Arup-ის ფინანსისტს ბრიტანეთის ოფისიდან წერილი მივიდა: საიდუმლო გადარიცხვაა საჭიროო. ეჭვი შეეპარა. მერე ვიდეოზარში ჩაერთო, სადაც ფინანსური დირექტორი და რამდენიმე კოლეგა იჯდა. ყველა მათგანი იცნო: სახე, ხმა, მანერა. ყველა მათგანი ყალბი იყო. თხუთმეტი გადარიცხვით მან 200 მილიონი ჰონგკონგური დოლარი გაგზავნა, დაახლოებით 25.6 მილიონი აშშ დოლარი [5]. ერთმა ვიდეოზარმა იმდენი წაიღო, რამდენსაც მთელი ამერიკა ინტერნეტ-თაღლითებთან თითქმის ნახევარ დღეში კარგავს. ჩვენთან ეს ჯერ შორეული ამბავი გეგონებათ. სულაც არა. 2024 წლის 24 დეკემბერს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ ოთხი ადამიანი დააკავა, ერთი საქართველოს მოქალაქე და სამი უცხოელი. თბილისელებს ურეკავდნენ, თავს სამართალდამცავებად აცნობდნენ და ეუბნებოდნენ: თქვენმა ახლობელმა ავარია მოაწყო, საქმის მოსაგვარებლად ფულია საჭირო. 61 ადამიანი დაიჯერა. ნახევარი მილიონი ლარი კრიპტოსაფულეში გაქრა [6]. საშუალოდ, თითოეულმა 8 ათას ლარზე მეტი დაკარგა. ამ თბილისურ ზარებში ახლობლის ხმა არ ჟღერდა. მხოლოდ სიტყვა „ავარია“ იყო საკმარისი. ახლა კი ხმის გაყალბების ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი პროგრამა, ElevenLabs, თავის უახლეს მოდელში 74 ენას ჩამოთვლის. მათ შორის ქართულსაც [7]. რაც 2024 წელს თბილისში მხოლოდ სიტყვით ხდებოდა, ხვალ შეიძლება ბიძაშვილის, შვილიშვილის, მეუღლის ხმით მოხდეს. და კიდევ ერთი შედარება. Arup-ის ერთმა ზარმა 61 თბილისელის ჯამურ დანაკარგზე ასზე მეტჯერ მეტი წაიღო [5][6][8]. ახლა დავუბრუნდეთ ჯენიფერს. მისი ისტორია ოთხ წუთში არ დასრულებულა. 2023 წლის 13 ივნისს ის ვაშინგტონში, ამერიკის სენატში იჯდა. სასამართლო კომიტეტის ადამიანის უფლებების ქვეკომიტეტი ხელოვნურ ინტელექტზე მოსმენას მართავდა. თავმჯდომარე სენატორი ჯონ ოსოფი იყო, და აქ ერთი პატარა დამთხვევაა: ოსოფი ჯორჯიის შტატიდანაა, ინგლისურად ჩვენი ქვეყნის სეხნიიდან [9]. ოსოფმა ჯენიფერის ამბავი თავის სიტყვაში მოიყვანა, როგორც მაგალითი იმისა, რომ ასეთი ზარები უკვე ამერიკულ ოჯახებს ემუქრება [9]. ჯენიფერმა სენატორებს თავისი ოთხი წუთი მოუყვა და ერთი რამ მოითხოვა: ასეთ ზარებს შედეგი უნდა მოჰყვეს. რადგან მის შემთხვევაში შედეგი არ მოჰყოლია. პოლიციამ უთხრა, რომ ფული არ გადარიცხულა, ესე იგი დანაშაულიც არ მომხდარა [10]. იმავე წლის ნოემბერში მისი შტატის სენატორმა მარკ კელიმ ეს ამბავი სენატის ხანდაზმულთა კომიტეტში გაიხსენა და კანონის „უზარმაზარი ბრმა წერტილი“ უწოდა: თაღლითობის ცდა, რომელიც ჩაიშალა, თითქმის არ ისჯება [10]. დამრეკი არავის უპოვია. ზარი უბრალოდ გაითიშა. ერთი რამ კი შეიცვალა. 2024 წლის თებერვალში ამერიკის კავშირგაბმულობის კომისიამ ხელოვნური ხმით გაკეთებული ავტომატური ზარები აკრძალა. ამის უშუალო მიზეზი ყალბი ჯო ბაიდენი იყო: მისი ხმით ნიუ-ჰემპშირის ათასობით ამომრჩეველს დაურეკეს, შიდაპარტიული არჩევნების წინა დღეებში [11]. პრეზიდენტის ხმის გაყალბებამ საქმე დააჩქარა. დედების ხმებმა ვერა. ბრიანას იმ საღამოს არაფერი დაჰმართნია. ოთხწუთიანი საშინელების მთავარ გმირს ამის შესახებ არაფერი გაუგია, სანამ დედამ თავად არ მოუყვა. დედამ კი ჩვევები შეცვალა: უცნობ ნომერზე აღარ პასუხობს, და თუ უპასუხა, პირველი ხმას არ იღებს, რომ მისი ხმაც არავინ ჩაიწეროს [1]. FBI ოჯახებს ერთ მარტივ რამეს ურჩევს: მოიფიქრეთ საიდუმლო სიტყვა, რომელიც მხოლოდ თქვენ იცით. თუ ტელეფონში შვილი ტირის, ჰკითხეთ ის სიტყვა. და სანამ ლაპარაკობთ, ვინმეს სთხოვეთ, ნამდვილ შვილს დაურეკოს [1]. ზუსტად ის, რაც სკოტსდეილის სტუდიაში დედებმა გააკეთეს, ყოველგვარი რჩევის გარეშე. ჯენიფერის ისტორია ბედნიერად დასრულდა, რადგან ოთხ წუთში სიმართლე სხვა ტელეფონით მოვიდა. მაგრამ დაფიქრდით: ამ ქვეყანაზე რომელი ხმა გჯერათ უყოყმანოდ? დედის, შვილის, საყვარელი ადამიანის. სწორედ ეს ხმა გახდა ყველაზე იაფი გასაყალბებელი. თვეში ხუთი დოლარი. თქვენს ოჯახს საიდუმლო სიტყვა უკვე აქვს? წყაროები 1. CNN (KTVZ-ის გადაბეჭდვა), 2023-04-29, „დედა, ამ ცუდმა კაცებმა დამიჭირეს“: დესტეფანოს ზარი, 911-ის ჩანაწერი, ჰანი ფარიდის და FBI-ის კომენტარები — https://ktvz.com/news/national-world/cnn-national/2023/04/29/mom-these-bad-men-have-me-she-believes-scammers-cloned-her-daughters-voice-in-a-fake-kidnapping-2/ 2. AZFamily, 2023-06-13, სკოტსდეილელი დედა სენატის მოსმენაზე — https://www.azfamily.com/2023/06/13/scottsdale-mom-set-testify-congressional-hearing-about-ai-voice-scams/ 3. McAfee, 2023, „ხელოვნური თაღლითები“: 7 054 რესპონდენტი შვიდ ქვეყანაში, სამი წამი ჩანაწერი და 85% დამთხვევა — https://www.mcafee.com/blogs/privacy-identity-protection/artificial-imposters-cybercriminals-turn-to-ai-voice-cloning-for-a-new-breed-of-scam/ 4. FBI, Internet Crime Complaint Center, 2025 წლის ანგარიში (გამოქვეყნდა 2026 წლის აპრილში) — https://www.ic3.gov/AnnualReport/Reports/2025_IC3Report.pdf 5. CNN, 2024-05-16, Arup 25 მილიონი დოლარის დიპფეიკ-თაღლითობის მსხვერპლი — https://edition.cnn.com/2024/05/16/tech/arup-deepfake-scam-loss-hong-kong-intl-hnk 6. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, 2024-12-24, ორგანიზებული ჯგუფის მიერ ჩადენილი თაღლითობა, 4 დაკავებული — https://mia.police.ge/en/shinagan-saqmeta-saministrom-organizebuli-djgufis-mier-chadenili-didi-odenobit-taghlitobis-braldebit-4-piri-daakava/16529 7. ElevenLabs, „რომელ ენებს ვუჭერთ მხარს“ (Eleven v3, 74 ენა, ქართულის ჩათვლით) — https://elevenlabs.io/docs/help-center/other/what-languages-do-you-support 8. საქართველოს ეროვნული ბანკი, ოფიციალური კურსი 2026-10-07: 1 დოლარი = 2.6025 ლარი — https://nbg.gov.ge/en/monetary-policy/currency 9. აშშ სენატის სასამართლო კომიტეტი, 2023-06-13, მოსმენა „ხელოვნური ინტელექტი და ადამიანის უფლებები“ — https://www.judiciary.senate.gov/committee-activity/hearings/artificial-intelligence-and-human-rights ; სენატორ ოსოფის განცხადება — https://www.ossoff.senate.gov/press-releases/watch-sen-ossoff-convenes-hearing-on-implications-of-artificial-intelligence-for-human-rights/ 10. AZPM (არიზონის საზოგადოებრივი მედია), 2023-11, სენატორი კელი კონგრესს ხელოვნური ინტელექტის თაღლითობებზე აფრთხილებს — https://azpm.org/s/97702-kelly-warns-congress-on-the-dangers-of-ai-scams/ ; სენატორ კელის განცხადება — https://www.kelly.senate.gov/newsroom/press-releases/watch-sen-kelly-highlights-danger-of-ai-scams-in-senate-hearing 11. NPR (OPB), 2024-02-08, აშშ-ის კავშირგაბმულობის კომისიამ ხელოვნური ხმით ავტომატური ზარები აკრძალა — https://opb.org/article/2024/02/08/the-fcc-says-ai-voices-in-robocalls-are-illegal
სხვა ამბავი გაქვს? ✍️ გახსენი ახალი თემა
დაძახება რეგისტრირებულ მომხმარებელს შეუძლია — პასუხს შენივე ბალანსიდან იხდი, ისე, როგორც ჩატში.
აქვე დაბრუნდები — დაწერილი ტექსტი ველში დაგხვდება.