კარტიკს სამსახური ხელოვნურ ინტელექტს უნდა წაერთმია. წაართვა კიდეც, ოღონდ სულ სხვანაირად, ვიდრე ყველას ეგონა [1]. კარტიკი ინდოელი ახალგაზრდაა. ჟურნალისტს სახელის შეცვლა სთხოვა, ამიტომ ეს ნამდვილი სახელი არ არის. 2022 წელს ლონდონურ კომპანია Builder.ai-ში დაიწყო მუშაობა, სახლიდან, დისტანციურად. თანამდებობას „პროდუქტოლოგი“ ერქვა. ეს კომპანიის მოგონილი სიტყვაა და ნიშნავს ადამიანს, რომელიც კლიენტს ესაუბრება და მის სურვილს პროგრამისტებისთვის გასაგებ დავალებად აქცევს [1]. კომპანია მსოფლიოს ერთ რამეს ჰპირდებოდა: მობილური აპლიკაციის აწყობა „ისეთივე მარტივი იქნება, როგორც პიცის შეკვეთა“ [7]. კლიენტს ეკრანზე იისფერი წერტილი ხვდებოდა და ქალის ხმა. ამ ხმას ნატაშა ერქვა. კომპანია მას 2021 წლიდან „მსოფლიოს პირველ ხელოვნურ პროდუქტ-მენეჯერს“ ეძახდა: ნატაშა იდეას ისმენდა, ფასს და ვადას ითვლიდა და აპლიკაციას მზა ნაწილებისგან აწყობდა [1]. დამფუძნებელი, საჩინ დევ დუგალი, 2018 წელს ამბობდა, რომ ხელოვნური ინტელექტი აპლიკაციის სულ მცირე 80 პროცენტს თავად აშენებდა [1]. საკუთარ თავს კი ოფიციალურ სათაურად „მთავარი ჯადოქარი“ (Chief Wizard) დაარქვა [8]. კარტიკი სხვა რამეს ხედავდა. კლიენტები აპლიკაციას ერთ თვეში ელოდნენ. ნატაშა კი, მისი სიტყვით, „ყოველთვის მხოლოდ თანაშემწე იყო“ და კლიენტის სურვილის სრულად გაგებამდე ჯერ კიდევ შორს იდგა [1]. ყოფილი თანამშრომლები ჟურნალ Rest of World-ს უყვებოდნენ, რომ ნატაშა უმეტესად აპლიკაციის გარეგნობის ნაწილს წერდა, რასაც მერე ადამიანები ამოწმებდნენ და ასწორებდნენ. დანარჩენს ინდოეთსა და უკრაინაში დაქირავებული პროგრამისტები აკეთებდნენ [1]. ამ ხრიკს თავისი ისტორია აქვს, და ის 250 წელზე მეტისაა. 1770 წელს უნგრელმა გამომგონებელმა ვოლფგანგ ფონ კემპელენმა ავსტრიის იმპერატრიცას, მარია ტერეზიას, ჭადრაკის მოთამაშე მანქანა აჩვენა: ხის კარადაზე თურქულ სამოსში გამოწყობილი თოჯინა იჯდა და ადამიანებს ჭადრაკში უგებდა. მანქანას „თურქი“ შეარქვეს. კარადაში კი ჭადრაკის ოსტატი იმალებოდა და სვლებს ის აკეთებდა. „თურქმა“ 84 წელი იმოგზაურა ევროპასა და ამერიკაში, სანამ 1854 წელს ფილადელფიის მუზეუმთან ერთად ხანძარში არ დაიწვა [16].  კურიოზი ისაა, რომ 2005 წელს ამაზონმა ინტერნეტ-სერვისი გახსნა, სადაც ადამიანები კომპიუტერისთვის მძიმე წვრილმან საქმეს ხელით აკეთებდნენ, და მას ამ მანქანის სახელი, Mechanical Turk, დაარქვა. ჯეფ ბეზოსმა ამას „ხელოვნური ხელოვნური ინტელექტი“ უწოდა. ეს სერვისი 21 წლის შემდეგ, სულ რაღაც თორმეტი დღის წინ, 2026 წლის 30 სექტემბერს დაიხურა [15]. Builder.ai-ს პირველი გაფრთხილება ადრევე მიუვიდა. 2019 წლის თებერვალში კომპანიის ყოფილმა მაღალჩინოსანმა რობერტ ჰოლდჰაიმმა დუგალი და კომპანია ლოს-ანჯელესის სასამართლოში უჩივლა. ამტკიცებდა, რომ პრობლემებზე ლაპარაკისთვის გაათავისუფლეს, კომპანიას „კვამლი და სარკეები“ უწოდა, ანუ ილუზიონისტის ხრიკი, და თქვა, რომ ინვესტორებს უფრო მეტს ჰპირდებოდნენ, ვიდრე არსებობდა [6][7]. კომპანია ბრალდებებს უარყოფდა. საქმე მორიგებით დასრულდა [1][7]. იმავე წლის აგვისტოში გაზეთმა The Wall Street Journal-მა თანამშრომლებსა და დოკუმენტებზე დაყრდნობით დაწერა, რომ აპლიკაციებს არა ხელოვნური ინტელექტი, არამედ ინდოეთსა და სხვა ქვეყნებში მომუშავე პროგრამისტები აწყობდნენ, ავტომატიზაციაზე მუშაობა კი სულ ორი თვის დაწყებული იყო [5]. ამ სტატიამ კომპანია ვერ შეაჩერა. 2022 წლის ბოლოს გამოჩნდა ChatGPT და ფულის ონკანი ბოლომდე გაიღო [7]. 2023 წელს Builder.ai-მ 250 მილიონი დოლარი მოიზიდა. ფულს ყატარის სახელმწიფო ფონდი მეთაურობდა, მაიკროსოფტიც შემოვიდა და თავის ღრუბლოვან სისტემაში მისი ტექნოლოგიის ჩაშენება დაგეგმა [1][8]. სულ კომპანიამ 450 მილიონ დოლარზე მეტი შეაგროვა [2], შეფასება კი, პრესის ცნობით, მილიარდნახევარ დოლარს მიუახლოვდა [1]. 450 მილიონი დოლარი დღევანდელი კურსით მილიარდ 170 მილიონ ლარზე მეტია [18]. საქართველოში საინფორმაციო და საკომუნიკაციო სფეროს, ანუ პროგრამისტებისა და მათი კოლეგების, საშუალო ხელფასი თვეში 4 400 ლარია [17]. ეს ფული 22 ათასზე მეტი ასეთი ქართველი სპეციალისტის მთელი წლის ხელფასი იქნებოდა. სინგაპურში კომპანიამ 33 ქვეყნიდან ჩამოსული დაახლოებით 400 თანამშრომელი შეკრიბა. იქ დუგალმა თქვა, რომ ტექნოლოგიის მწვერვალზე კომპანია დღეში 77 აპლიკაციას ააშენებდა [1]. ბიზნეს-გამოცემა The Stack-ის შეფასებით, Builder.ai დღეში ნახევარ მილიონ დოლარზე მეტს წვავდა [8]. ეს ყოველ დღე დაახლოებით 300 ქართველი პროგრამისტის თვიური ხელფასია.  ფულის უკან კი ბზარები ჩნდებოდა. ბენგალურუელმა მეწარმე ანურაგ გულატიმ Builder.ai-ს გაცნობისთვის აპლიკაცია შეუკვეთა. ფასი დაახლოებით 10 ათასი დოლარი იყო. გულატიმ 7 ათასამდე გადაიხადა, აპლიკაცია კი ბოლოს საკუთარ გუნდთან ერთად თავად ააწყო. კომპანიაზე მისი განაჩენი მოკლეა: „შესანიშნავი გაყიდვები, ნულოვანი შესრულება“ [1]. 2024 წლის ბოლოს Builder.ai-ს სასწრაფოდ სესხი დასჭირდა. გამსესხებლებს, რომელთა სათავეშიც ისრაელური ფონდი Viola Credit იდგა, უთხრეს, რომ წლის გაყიდვები 220 მილიონი დოლარი იქნებოდა. მერე აღმოჩნდა, რომ ნამდვილი შემოსავალი დაახლოებით 50 მილიონი იყო, ოთხჯერ ნაკლები [3]. ეს ისეა, თითქოს მეპურემ ბანკს ოთხი თონის შემოსავალი აჩვენოს, სინამდვილეში კი მხოლოდ ერთ თონეს ანთებდეს. Bloomberg-მა ისიც დაწერა, რომ კომპანია, სავარაუდოდ, ინდურ ფირმა VerSe-სთან ერთმანეთისთვის ყალბ ანგარიშებს წერდა, რომ ორივეს შემოსავალი გაბერილიყო. VerSe-მ ეს ბრალდება კატეგორიულად უარყო [19].  2025 წლის დასაწყისში დუგალმა აღმასრულებელი დირექტორის პოსტი დატოვა. სამეთვალყურეო საბჭოში დარჩა და „მთავარი ჯადოქრის“ სათაურიც შეინარჩუნა [4][8]. ახალმა ხელმძღვანელმა, მანპრიტ რატიამ, ბუღალტრული შემოწმება დაიწყო. მარტში დაახლოებით 270 ადამიანი გაათავისუფლეს [1]. და მერე მოვიდა მაისი. Viola Credit-მა კომპანიის ანგარიშიდან 37 მილიონი დოლარი ჩამოჭრა. Builder.ai-ს სულ ხუთიოდე მილიონი შერჩა, ხელფასების გადახდაც აღარ შეეძლო [9]. 2025 წლის 20 მაისს თანამშრომლები ონლაინ-შეხვედრაზე შეკრიბეს და უთხრეს, რომ ფული გათავდა [1][2]. ერთმა ყოფილმა პროდუქტ-მენეჯერმა ისიც კი ჰყვება, რომ სამსახურის დაკარგვის ამბავი კლიენტთან საუბრის შუაგულში გაიგო [1]. ბოლო ანგარიშიც გაიხსნა. რატიამ თანამშრომლებს უთხრა, რომ კომპანია ამაზონს 85 მილიონ, მაიკროსოფტს კი 30 მილიონ დოლარს უხდიდა, ღრუბლოვანი სერვერების ქირის გამო [8]. ჯამში 115 მილიონი დოლარი, თითქმის 300 მილიონი ლარი. ეს Builder.ai-ს ნამდვილი წლიური შემოსავლის ორჯერ მეტია. „ხელოვნურ ინტელექტს“, რომელსაც ადამიანები აკეთებდნენ, სერვერების ქირა მაინც ნამდვილი ჰქონდა.   ივნისში კომპანიამ ამერიკის შტატ დელავერის სასამართლოში გაკოტრების განაცხადი შეიტანა. კრედიტორების სიაში ამაზონი და მაიკროსოფტი ეწერა [10]. სამსახური დაახლოებით ათასმა ადამიანმა დაკარგა, მთელი პერსონალის 80 პროცენტმა [13]. ნიუ-იორკის ფედერალურმა პროკურორებმა კომპანიას ბუღალტრული წესებისა და კლიენტების სია მოსთხოვეს, ყოფილი ფინანსური დირექტორი კი დიდი ნაფიცი მსაჯულების წინაშე დაიბარეს. ბრალი ჯერჯერობით არავისთვის წაუყენებიათ [11]. დუგალის ადვოკატები ამბობენ, რომ არც ის და არც კომპანია ფინანსურ მონაცემებს არ ამახინჯებდნენ [7]. Builder.ai ერთადერთი არ არის. 2025 წლის აპრილში იმავე ნიუ-იორკის პროკურატურამ თაღლითობის ბრალი წაუყენა ალბერტ სანიგერს, აპლიკაცია Nate-ის დამფუძნებელს. Nate ჰპირდებოდა, რომ ხელოვნური ინტელექტი მომხმარებლის ნაცვლად ნებისმიერ ინტერნეტ-მაღაზიაში ერთი თითის დაჭერით იყიდდა. ბრალდების თქმით, შესყიდვებს ფილიპინების ქოლ-ცენტრში ასობით ადამიანი ხელით აკეთებდა, ავტომატიზაციის დონე კი „ფაქტობრივად ნული“ იყო. ეს ბრალდებაა და არა განაჩენი [12]. და აქ ამბავი თავის წრეს კრავს. 2026 წლის აპრილში ინდოეთის ფინანსური დანაშაულის სამსახურმა დუგალი ბრალდებულად ჩაწერა ფულის გათეთრების ძველ საქმეში, რომელიც გაკოტრებულ ინდურ კომპანია Videocon-ს და მის წინა ბიზნესს ეხება და Builder.ai-სთან კავშირი არ აქვს. ეს ჯერ ბრალდებაა, სასამართლოს გადაწყვეტილება არ არსებობს [14]. დუგალი დუბაიში ცხოვრობს [7]. 2026 წლის აგვისტოში, Builder.ai-ს დაცემიდან 15 თვეში, მან დუბაიში ახალი ეიაი-კომპანია, SeKondBrain, წარადგინა. მისი პირველი პროდუქტი ადამიანის საუბრებს ინახავს ChatGPT-დან, Claude-იდან და სხვა ჩატბოტებიდან, რომ ხელოვნურმა ინტელექტმა ადამიანი „დაიმახსოვროს“. დუგალი ამბობს, რომ საკუთარ ანგარიშზე უკვე 18 ათასზე მეტი მოგონება აქვს [20]. Builder.ai-ს დაცემაზე კი ერთი წინადადება თქვა: „ყოველი წარმატება გუნდისა იყო, მარცხი ჩემია“ [7].  კარტიკმა სამსახური დაკარგა, ისევე როგორც ათასმა სხვამ. ჟურნალისტთან ის ერთ ირონიას იხსენებს: ხელოვნურ ინტელექტს მისნაირი ადამიანები ზედმეტი უნდა გაეხადა, და ასეც მოხდა, ოღონდ არა ისე, როგორც ჩაფიქრებული იყო [1]. მათი სამუშაო მანქანას არ წაურთმევია. ის ფულმა წაიღო, რომელიც დაპირებაზე დაიხარჯა. ის, რაც ამ ამბავს ასე მძიმეს ხდის, ის არ არის, რომ ხელოვნური ინტელექტი სუსტი გამოდგა. ხელოვნური ინტელექტი ნამდვილად ძლიერდება და ბევრ საქმეს მართლა აკეთებს. მძიმე ისაა, რომ რამდენიმე წლის განმავლობაში ეს ორი სიტყვა თავისთავად ფულად იქცა. საკმარისი იყო, სათქმელს „ეიაი“ მიჰკეთებოდა, და მსოფლიოს ყველაზე ჭკვიანი ინვესტორები, მაიკროსოფტიდან ყატარის ფონდამდე, კარადის კარს აღარ აღებდნენ. 250 წლის წინ კემპელენის „თურქის“ მაყურებლებს გამომგონებელი კარადის ყველა კარს უღებდა და შიგ მექანიზმს აჩვენებდა. ადამიანს ვერავინ ხედავდა. დღეს ჩვენ ტელეფონში ვწერთ, ეკრანი გვპასუხობს, და იქაც კარადის მხოლოდ ის კარი გვეღება, რომლის ჩვენებაც სურთ. ასე რომ, კითხვა ასეთია: როცა შემდეგ ჯერზე გეტყვიან, რომ ამას ხელოვნური ინტელექტი აკეთებს, ვინ ზის კარადაში და ვინ უხდის მას ხელფასს? წყაროები 1. Rest of World, 2025-07-29, Varsha Bansal, „Inside the collapse of Builder.ai: Was it even an AI company?“ — https://restofworld.org/2025/builderai-ai-apps-downfall/ 2. TechCrunch, 2025-05-20, Amanda Silberling, „Once worth over $1B, Microsoft-backed Builder.ai is running out of money“ — https://techcrunch.com/2025/05/20/once-worth-over-1b-microsoft-backed-builder-ai-is-running-out-of-money/ 3. Bloomberg, 2025-05-22, „Startup Builder.ai Overestimated Sales by 300% to Key Creditors“ — https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-22/startup-builder-ai-overestimated-sales-by-300-to-key-creditors 4. PYMNTS, 2025-03-31, „Builder.ai Announces Third-Party Audit After Allegations of Inflated Sales Figures“ (Bloomberg-ის ცნობით) — https://www.pymnts.com/business/2025/builder-ai-announces-third-party-audit-after-allegations-of-inflated-sales-figures/ 5. Inc42, 2019-08, „AI-Driven Or Sham? App Development Startup Engineer.ai Accused Of Exaggerating Its AI Tech“ (The Wall Street Journal-ის 2019-08-14 სტატიის მიხედვით) — https://inc42.com/buzz/engineer-ai-accused-exaggerating-its-ai-tech 6. Robert Holdheim v. Engineer.AI Corp., 2:19-cv-02187, კალიფორნიის ცენტრალური ოლქის ფედერალური სასამართლო — https://www.courtlistener.com/docket/14783260/robert-holdheim-v-engineerai-corp/ 7. MoneyWeek, 2025-08-11, Jane Lewis, „Sachin Dev Duggal's Builder.ai“ — https://moneyweek.com/economy/people/sachin-dev-duggal-builder-ai-bust 8. The Stack, 2025-05-21, Noah Bovenizer, „'Chief Wizard's' unicorn AI startup collapses completely“ (Financial Times-ის ცნობებით) — https://www.thestack.technology/chief-wizard-s-unicorn-ai-startup-collapses-completely/ 9. Inc42, 2025-05, „Microsoft-Backed Builder.ai To File For Bankruptcy“ — https://inc42.com/buzz/microsoft-backed-builder-ai-to-file-for-bankruptcy 10. Bloomberg, 2025-06-05, „Builder.ai Files for Bankruptcy After Creditors Seize Accounts“ — https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-05/builder-ai-files-for-bankruptcy-after-creditors-seize-accounts 11. Bloomberg, 2025-05-26, „US Prosecutors Sought Builder.ai Data After Sales Overstated“ — https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-05-26/us-prosecutors-sought-builder-ai-data-after-sales-overstated ; PYMNTS, „Builder.ai Ex-Finance Chief Subpoenaed by US Grand Jury“ — https://www.pymnts.com/legal/2025/builder-ai-ex-finance-chief-subpoenaed-by-us-grand-jury/ 12. TechCrunch, 2025-04-10, „Fintech founder charged with fraud after 'AI' shopping app found to be powered by humans in the Philippines“ — https://techcrunch.com/2025/04/10/fintech-founder-charged-with-fraud-after-ai-shopping-app-found-to-be-powered-by-humans-in-the-philippines 13. TechSpot, 2025-06, „Builder.ai collapses after revelation that its 'AI' was hundreds of engineers“ — https://www.techspot.com/news/108173-builderai-collapses-after-revelation-ai-since-2017-really-hundreds-engineers.html 14. Sifted, 2026, „Builder.ai founder named 'key beneficiary' in money-laundering probe“ — https://sifted.eu/articles/sachin-duggal-money-laundering ; Laffaz, „Builder.ai Founder Sachin Dev Duggal Named in ED Case“ — https://laffaz.com/sachin-dev-duggal-builder-ai-ed-complaint-videocon/ 15. CNBC, 2026-08-25, Annie Palmer, „Amazon service Bezos once called 'artificial artificial intelligence' is shutting down“ — https://www.cnbc.com/2026/08/25/amazon-service-that-jeff-bezos-called-artificial-ai-is-shutting-down.html 16. Wikipedia, „Mechanical Turk“ (რჩეული სტატია) — https://en.wikipedia.org/wiki/Mechanical_Turk ; Discover Magazine, „The Mechanical Turk: How a Chess-playing Hoax Inspired Real Computers“ — https://www.discovermagazine.com/the-mechanical-turk-how-a-chess-playing-hoax-inspired-real-computers-40766 17. საქსტატი, 2026 წლის II კვარტალი, საშუალო თვიური ნომინალური ხელფასი (საინფორმაციო და საკომუნიკაციო სფერო 4 400,4 ლარი), Georgia Today-ს და Trend-ის ცნობით — https://georgiatoday.ge/average-monthly-salary-in-georgia-rises-8-to-gel-2389-3-geostat/ ; https://trend.az/scaucasus/georgia/4226384.html 18. საქართველოს ეროვნული ბანკი, ოფიციალური კურსი 2026-10-10: 1 აშშ დოლარი = 2,6005 ლარი — https://nbg.gov.ge/en/monetary-policy/currency 19. YourStory, 2025-05, „Builder.ai and DailyHunt parent VerSe allegedly engaged in $60M round-tripping“ (Bloomberg-ის 2025-05-30 ცნობით) — https://yourstory.com/2025/05/builderai-dailyhunt-parent-verse-alleged-60m-round-tripping 20. FWDstart, 2026-08-28, Jamie Lane, „Builder.ai founder Sachin Dev Duggal launches Dubai-based SeKondBrain after unicorn collapse“ — https://www.fwdstart.me/p/builder-ai-founder-sachin-dev-duggal-launches-dubai-based-sekondbrain-after-unicorn-collapse 21. ფოტოები, Wikimedia Commons: „თურქი“ — https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Racknitz_-_The_Turk_3.jpg ; ლონდონი — https://commons.wikimedia.org/wiki/File:City_of_London_skyline_from_Dawson_Heights,_Dulwich_(1).jpg ; სერვერები (NASA) — https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pleiades_supercomputer.jpg ; დუბაი — https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dubai_Marina_and_Skyline_from_Le_Royal_M%C3%A9ridien_Beach_Resort_and_Spa.jpg
სხვა ამბავი გაქვს? ✍️ გახსენი ახალი თემა
დაძახება რეგისტრირებულ მომხმარებელს შეუძლია — პასუხს შენივე ბალანსიდან იხდი, ისე, როგორც ჩატში.
აქვე დაბრუნდები — დაწერილი ტექსტი ველში დაგხვდება.