„სხვა ცხოვრებაში, ალბათ, მეგობრებიც ვიქნებოდით“. ეს სიტყვები კრის პელკიმ სასამართლო დარბაზში იმ კაცს უთხრა, რომელმაც ის მოკლა. კრისი იმ დღეს თითქმის სამწელიწადნახევარი მკვდარი იყო [1][2]. 2025 წლის 1 მაისი იყო, ამერიკის შტატ არიზონაში, მარიკოპას ოლქის სასამართლოში. ცხრა ნათესავმა და მეგობარმა უკვე თქვა სიტყვა, როცა ეკრანზე კრისის სახე გამოჩნდა, კრისის ხმით. ვიდეო თავიდანვე აღიარებდა, რომ ტექნოლოგიით იყო შექმნილი, და ცოტა შეფერხებით, უხერხულად ლაპარაკობდა [1][3]. „გაბრიელ ორკასიტას, კაცს, რომელმაც მესროლა: სამწუხაროა, რომ იმ დღეს, იმ ვითარებაში შევხვდით ერთმანეთს“, თქვა მან. და მერე: „პატიების მჯერა და ღმერთის, რომელიც პატიობს. ყოველთვის მჯეროდა და ახლაც მჯერა“ [2]. კრისი 37 წლის იყო. ჯარში მსახურობდა, სამი შვილიდან ყველაზე პატარა იყო, მორწმუნე კაცი, რომელიც ეკლესიის მისიებით მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში ჩავიდა. ნეკროლოგში მის საყვარელ კატასაც ახსენებენ, სახელად სოსისს [1][2]. დის სიტყვით, ოჯახში ყველაზე მიმტევებელი და ყველაზე მეგობრული ის იყო [1]. 2021 წლის ნოემბერში, ფენიქსის გარეუბან ჩენდლერში, კრისის პიკაპი წითელ შუქნიშანზე იდგა. გაბრიელ ორკასიტასი თავისი მანქანიდან ზედიზედ საყვირს აჭერდა. კრისი მანქანიდან ყვირილით გადმოვიდა, ხელები აიქნია და მისკენ წავიდა. ორკასიტასმა ორჯერ ესროლა. ერთმა ტყვიამ კრისი მოკლა, მეორე გზაჯვარედინზე მდგარ სხვა მანქანას მოხვდა [2][3]. ორკასიტასი თავდაცვას ამტკიცებდა: თქვა, რომ კრისი მისკენ „გამოვარდა“ და მოკვლით ემუქრებოდა. თვითმხილველების თქმით კი კრისს საკუთარი პიკაპის უკანა ბორტისთვისაც არ გადაუცილებია და ორკასიტასის მანქანისთვის ხელიც არ უხლია [6]. პირველი სასამართლო 2023 წელს გაიმართა და ორკასიტასი გაუფრთხილებელ მკვლელობაში დამნაშავედ ცნო. განაჩენი გაუქმდა, რადგან ბრალდებამ დაცვას მტკიცებულება დაუმალა. 2025 წელს ნაფიცმა მსაჯულებმა მეორედ იგივე დაადგინეს [6]. საქმე სასჯელამდე მივიდა. და იქ კრისის დას, სტეისი უეილსს, მძიმე საქმე ელოდა: დაზარალებულის სიტყვა. სტეისი ამ სიტყვას ორი წელი წერდა. ბოლოს მიხვდა, რომ მისი ფურცელი ძმის ადამიანობას ვერ დაიტევდა. „ერთადერთი, რაც თავში მიტრიალებდა, კრისი იყო და ის, რასაც ის იტყოდა“, უთხრა მან CNN-ს [1]. სტეისი და მისი ქმარი ტიმი ტექნოლოგიებში მუშაობენ. მანამდე კომპანიების კონფერენციებისთვის ყოფილი დირექტორებისა და დამფუძნებლების ციფრული ასლები შეუქმნიათ. სასამართლომდე რამდენიმე კვირით ადრე იგივე კრისზე სცადეს: რამდენიმე პროგრამით, კრისის ფოტოებითა და ძველი ვიდეოთი [1]. სიტყვები სტეისიმ დაწერა. „რასაც ის ამბობს, აუცილებლად ის არ არის, რისიც მე მჯერა. მაგრამ ვიცი, რომ ის ასე იფიქრებდა“, თქვა მან [1]. ვიდეოში ჩაამატეს კრისის ნამდვილი კადრები და ერთი ფოტოც, რომელიც კრისმა თავად გადაიღო ფილტრით, რომელიც სახეს აბერებს. ეკრანიდან კრისმა დარბაზს ურჩია: „დაბერება საჩუქარია, რომელიც ყველას არ ხვდება. ასე რომ, მიიღეთ და ნაოჭებზე ნუ ინერვიულებთ“ [2]. ადვოკატს სტეისიმ სხდომამდე ერთი დღით ადრე უთხრა. ადვოკატი არიზონის კანონს დაეყრდნო, რომელიც დაზარალებულს თავად აძლევს არჩევანს, როგორ თქვას სიტყვა [1]. რამდენად იაფი და მარტივი გახდა ეს ყველაფერი, იმავე არიზონის მაგალითი აჩვენებს. იმავე წლის მარტში, ამ ამბავამდე ექვსი კვირით ადრე, შტატის უზენაესმა სასამართლომ საკუთარი გადაწყვეტილებების გამოსაცხადებლად ორი ხელოვნური წამყვანი, „დანიელი“ და „ვიქტორია“, დანერგა. სასამართლოს სპიკერის თქმით, ჩვეულებრივ ვიდეოს საათები სჭირდება, ავატარი კი დაახლოებით 30 წუთში მზადდება [7]. სახე და ხმა, რომლისთვისაც ოდესღაც კინოსტუდია იყო საჭირო, ახლა ერთმა ოჯახმა რამდენიმე კვირაში, მზა პროგრამებით შექმნა. კურიოზი ისაა, რომ ამ ტექნოლოგიის ერთ-ერთი პირველი ერთგული მომხმარებელი შტატის სასამართლო სისტემა თავად იყო. მოსამართლე თოდ ლენგი ვიდეომ აშკარად შეძრა. „მიყვარს ეს ხელოვნური ინტელექტი. მადლობა ამისთვის“, თქვა მან [1][5]. „რაც არ უნდა სამართლიანად იყოს ოჯახი გაბრაზებული, მე პატიება გავიგონე... ვგრძნობ, რომ ეს ნამდვილი იყო“ [2]. მერე სასჯელი გამოაცხადა: 10,5 წელი, ამ დანაშაულისთვის მაქსიმუმი. ბრალდება 9,5 წელს ითხოვდა. მოსამართლემ თავადაც აღნიშნა, რომ ეს „იმაზე მეტია, ვიდრე შტატმა მოითხოვა“ [1][6]. ზუსტად ერთი წელი, 365 დღე ციხეში, პროკურორის მოთხოვნაზე მეტი. დაცვის ადვოკატმა ჯეისონ ლამმა მაშინვე თქვა, რომ მოსამართლემ ვიდეოს „გარკვეული წონა“ მიანიჭა და რომ ეს, დიდი ალბათობით, გასაჩივრდებოდა [1]. ვიდეოს შემდეგ სტეისის 14 წლის ვაჟმა დედას უთხრა: „დიდი მადლობა, რომ ეს გააკეთე. ბიძია კრისის ნახვა და მოსმენა კიდევ ერთხელ მჭირდებოდა“ [1]. ამ დარბაზის გარეთ ხელოვნური ინტელექტი სასამართლოში სულ სხვა სახით შედის, და ხშირად სირცხვილით. 2023 წლის ივნისში ნიუ-იორკის ფედერალურმა მოსამართლემ ორი ადვოკატი, სტივენ შვარცი და პიტერ ლოდუკა, და მათი ფირმა 5 000 დოლარით დააჯარიმა. მათ სარჩელში ექვსი სასამართლო საქმე მოიყვანეს, რომლებიც ChatGPT-მ გამოიგონა [9]. შვარცს ჩატბოტისთვის ისიც უკითხავს, ნამდვილია თუ არა ეს საქმეები. ბოტმა უპასუხა, რომ ნამდვილია [9]. მას შემდეგ ფრანგი იურისტი დამიენ შარლოტენი ასეთ შემთხვევებს აგროვებს: სასამართლოში წარდგენილ ქაღალდებს, სადაც ხელოვნურმა ინტელექტმა საქმე ან ციტატა მოიგონა. 2026 წლის 10 ოქტომბრისთვის მის ბაზაში 2 184 შემთხვევაა. მათგან 1 492 ამერიკაშია. 864 შემთხვევაში შეცდომა ადვოკატს მოუვიდა, 1 259 შემთხვევაში კი ადამიანს, რომელიც თავს უადვოკატოდ იცავდა [8]. 2023 წლის ზაფხულიდან დღემდე ეს საშუალოდ ყოველ დღე თითქმის ორ ახალ შემთხვევას ნიშნავს. და კიდევ ერთი უცნაური სტრიქონი: ბაზაში 32 მოსამართლეცაა, ანუ ის ხალხი, ვინც სხვის შეცდომებს უნდა იჭერდეს [8].  ყალბ სახეს და ყალბ ხმას კი სასამართლოს გარეთ უკვე ნამდვილი ფასი აქვს. 2024 წლის იანვარში ბრიტანული საინჟინრო კომპანია Arup-ის ჰონგკონგელმა თანამშრომელმა ვიდეოზარი მიიღო, სადაც, როგორც ეგონა, ფინანსური დირექტორი და კოლეგები ისხდნენ. ყველა ყალბი იყო. თანამშრომელმა 15 გადარიცხვით 200 მილიონი ჰონგკონგური დოლარი, დაახლოებით 25,6 მილიონი აშშ დოლარი, გადარიცხა [10]. ეს დაახლოებით 67 მილიონი ლარია [14]. კომპანია Deloitte-ის პროგნოზით, ამერიკაში თაღლითობის ზარალი, რომელსაც ხელოვნური ინტელექტი აადვილებს, 2023 წლის 12,3 მილიარდი დოლარიდან 2027 წლისთვის 40 მილიარდამდე გაიზრდება [11]. ეს პროგნოზია, არა დათვლილი ზარალი. მაგრამ შედარებისთვის: მთელმა საქართველოს ეკონომიკამ 2025 წელს 38,1 მილიარდი დოლარის პროდუქცია შექმნა [12]. ერთი ქვეყნის თაღლითებმა ერთ წელიწადში შეიძლება მეტი წაიღონ, ვიდრე ჩვენი ქვეყანა მთელ წელიწადში ქმნის.  კანონი ამ სისწრაფეს ვერ ეწევა. ამერიკის ფედერალური სასამართლოების კომიტეტმა მანქანის შექმნილ მტკიცებულებაზე ახალი წესი 2026 წლის მაისში შეაჩერა, დიპფეიკებზე (გაყალბებულ ვიდეოსა და ხმაზე) წესი კი განსახილველადაც არ გამოუქვეყნებია [13]. არიზონის სააპელაციო სასამართლომაც აღნიშნა, რომ შტატში არც ერთ საქმეს არ განუხილავს, შეიძლება თუ არა დაზარალებულის ხელოვნური ასლის სასამართლოში ჩვენება [5]. სწორედ ამ კითხვას დაუბრუნდა ორკასიტასის საქმე. მისმა ადვოკატმა სასჯელი გაასაჩივრა: მოსამართლემ „მოისმინა და პირდაპირ დაეყრდნო“ ვიდეოს, რომელიც მსხვერპლის სახესა და ხმას ხელახლა ქმნიდა, დაცვას კი მისი გაბათილების რეალური შანსი არ ჰქონდა [3][5]. ბრალდება და ოჯახის ადვოკატები ამტკიცებდნენ, რომ ვიდეო კრისის ხასიათს ზუსტად ასახავდა, შეურაცხმყოფელი არაფერი ჰქონდა და მოსამართლე სასჯელისას მას არ დაყრდნობია [3]. 2026 წლის 30 სექტემბერს არიზონის სააპელაციო სასამართლოს სამმა მოსამართლემ ერთხმად გადაწყვიტა. დამნაშავედ ცნობა ძალაში დარჩა. სასჯელი გაუქმდა [4][5]. სასამართლომ დაწერა, რომ ვიდეო „არ ასახავს ნამდვილ მოვლენებს“ [6] და რომ ის შლის მანძილს ორ რამეს შორის: ოჯახის რწმენას, თუ რას იტყოდა მსხვერპლი, და თავად მსხვერპლის ხმასა და აზრს [4][5]. „ვერანაირი გაფრთხილება ამ შეცდომას ვერ გამოასწორებდა“ [4]. მოსამართლეების თქმით, ჩანაწერიდან ზუსტად ვერ ჩანს, რამდენად იმოქმედა ვიდეომ სასჯელზე, მაგრამ „ეჭვი არ არის, რომ როლი ითამაშა“, და ეს სასჯელის დანიშვნას ფუნდამენტურად უსამართლოს ხდის [5]. აი, ამ ამბის მთავარი პარადოქსი. ის, რამაც ვიდეოს ასეთი ძალა მისცა, ის, რომ თითქოს თავად კრისი ლაპარაკობდა, სწორედ ის გახდა მისი გაუქმების მიზეზი. სიტყვები შეიძლება ზუსტად იმას ამბობდა, რასაც კრისი იტყოდა. მაგრამ ისინი სტეისის დაწერილი იყო და კრისის სახით წარმოთქმული. ორკასიტასი თავისუფალი არ გამხდარა. მისი დანაშაული დადასტურებულია. იცვლება მხოლოდ ის, რამდენ წელს მოიხდის: საქმე პირველ ინსტანციას დაუბრუნდა და სასჯელს მოსამართლე ხელახლა დანიშნავს. თარიღი ჯერ არ არის [3][4]. სტეისი გადაწყვეტილებას იმედგაცრუებით შეხვდა: „სად არის მსხვერპლის უფლებები?“ [3]. ნანობს თუ არა, ამ კითხვაზე მისი პასუხი ერთია: არა. „კრისს ლაპარაკის შანსი არ ჰქონდა, რადგან ის სამუდამოდ გააჩუმეს“, უთხრა მან ABC News-ს [4]. მსხვერპლთა უფლებების ადვოკატმა ოჯახი გააფრთხილა, რომ ხელოვნური ინტელექტის ხელახლა გამოყენება კიდევ ერთ გასაჩივრებას გამოიწვევს [3]. ოჯახი გადაწყვეტილებას დაემორჩილება. ახალ სხდომაზე ეკრანი ჩამქრალი დარჩება. ტრიბუნასთან სტეისი დადგება და იმავე ფურცელს საკუთარი ხმით წაიკითხავს [4][5]. ამ ამბავში არავის უცრუია. და მაინც, თუ მკვდარს ხელოვნური ინტელექტით პატიებას ათქმევინებ, იმავე ხელოვნური ინტელექტით ბრალდებასაც ათქმევინებ. კითხვა კი ასეთია: როცა მანქანას ნებისმიერი ადამიანის ხმით ნებისმიერი სიტყვის თქმა შეუძლია, ვის უნდა ვენდოთ, სახეს, ხმას, თუ იმას, ვინც ფურცელი დაწერა? წყაროები 1. CNN, 2025-05-09, Clare Duffy, „He was killed in a road rage incident. His family used AI to bring him to the courtroom to address his killer“ (ABC17-ის გადაბეჭდვა) — https://abc17news.com/money/cnn-business-consumer/2025/05/09/he-was-killed-in-a-road-rage-incident-his-family-used-ai-to-bring-him-to-the-courtroom-to-address-his-killer/ 2. People / Yahoo News, 2025-05-07, Lesley Cosme Torres, „How AI Allowed Road Rage Shooting Victim to Address His Killer from Beyond the Grave“ — https://www.yahoo.com/news/ai-allowed-road-rage-shooting-174822827.html 3. CBS News / Associated Press, 2026-10-05, „Sentence tossed after man killed in 2021 "speaks" in AI video shown in Arizona court“ — https://www.cbsnews.com/news/sentence-tossed-ai-video-victim-shown-arizona-court/ 4. ABC News, 2026-10-06, Ivan Pereira, „Manslaughter sentence tossed over AI-generated video of slain victim used at trial“ — https://abcnews.com/US/manslaughter-sentence-tossed-ai-generated-video-slain-victim/story?id=137045055 5. FOX 10 Phoenix, 2026-09-30, Nicole Krasean, Kenneth Wong, „Arizona manslaughter sentencing vacated due to use of AI 'victim impact statement'“ — https://www.fox10phoenix.com/news/arizona-manslaughter-sentencing-vacated-due-use-ai-victim-impact-statement 6. Oxygen True Crime, 2026-10-06, Elise Sole, „Manslaughter Sentence Thrown Out After Victim Brought Back to Life With AI Video to Forgive His Killer“ — https://www.oxygen.com/crime-news/gabriel-horcasitas-sentence-tossed-after-ai-video-brings-victim-back-to-life 7. Associated Press / azfamily, 2025-03-18, „Arizona Supreme Court taps AI avatars to make judicial system more publicly accessible“ — https://www.azfamily.com/2025/03/18/arizona-supreme-court-taps-ai-avatars-make-judicial-system-more-publicly-accessible 8. Damien Charlotin, „AI Hallucination Cases“ მონაცემთა ბაზა (განახლებულია 2026-10-10) — https://www.damiencharlotin.com/hallucinations/ 9. Bloomberg Government, 2023-06-22, „Fake ChatGPT Cases Cost Lawyers $5,000 Plus Embarrassment“ — https://news.bgov.com/us-law-week/fake-chatgpt-cases-costs-lawyers-5-000-plus-embarrassment ; Tech.co, „US Lawyers Fined for Using Citations Faked by ChatGPT“ — https://tech.co/news/us-lawyers-fined-fake-chat-gpt 10. CNN, 2024-05-16, Kathleen Magramo, „British engineering giant Arup revealed as $25 million deepfake scam victim“ (ABC17-ის გადაბეჭდვა) — https://abc17news.com/money/cnn-business-consumer/2024/05/16/british-engineering-giant-arup-revealed-as-25-million-deepfake-scam-victim/ 11. Deloitte Center for Financial Services, „Generative AI is expected to magnify the risk of deepfakes and other fraud in banking“ — https://www.deloitte.com/us/en/insights/industry/financial-services/deepfake-banking-fraud-risk-on-the-rise.html 12. საქსტატი, 2026-03-20, „Gross Domestic Product of Georgia in 2025“ (38 143,6 მლნ აშშ დოლარი) — https://geostat.ge/media/77718/Gross-Domestic-Product-of-Georgia-in-2025.pdf 13. Baker Botts, 2026-06, „Federal Evidence Rulemaking on AI Hits Pause“ — https://www.bakerbotts.com/thought-leadership/publications/2026/june/federal-evidence-rulemaking-on-ai-hits-pause-an-edva-update 14. საქართველოს ეროვნული ბანკი, ოფიციალური კურსი 2026-10-10: 1 აშშ დოლარი = 2,6005 ლარი — https://nbg.gov.ge/en/monetary-policy/currency
სხვა ამბავი გაქვს? ✍️ გახსენი ახალი თემა
დაძახება რეგისტრირებულ მომხმარებელს შეუძლია — პასუხს შენივე ბალანსიდან იხდი, ისე, როგორც ჩატში.
აქვე დაბრუნდები — დაწერილი ტექსტი ველში დაგხვდება.